Spotify, yapay zekayla seri biçimde üretilen 75 milyondan fazla parçayı platformdan kaldırırken, aynı teknolojiyi dinleyicilerin müzikle kurduğu ilişkinin merkezine yerleştiriyor. Şarkıları seçen, dinleme geçmişini yorumlayan ve eserlerin ne anlattığını açıklayan yeni özellikler, müzik dünyasındaki tartışmayı başka bir boyuta taşıdı.
Müzik dünyası uzun süredir yapay zekanın beste yapıp yapamayacağını tartışıyordu. Şimdi konu değişti. Yapay zeka yalnızca müzik üretmiyor; hangi şarkının dinleneceğine, nasıl keşfedileceğine ve hatta dinleyicinin o şarkıyı nasıl yorumlayacağına da karışıyor.
Bu dönüşümün merkezindeki şirketlerden biri Spotify.
Dünyanın en büyük müzik platformlarından Spotify, bir yandan yapay zekayla endüstriyel ölçekte üretilen düşük nitelikli içerikleri temizlemeye çalışırken diğer yandan kendi yapay zeka araçlarını uygulamanın merkezine yerleştiriyor.
Şirketin son adımları, müzik endüstrisinin içine girdiği çelişkili dönemi bütün açıklığıyla gösteriyor.
75 MİLYON ŞARKI SİLİNDİ
Spotify Küresel Sanatçılar, Pazarlama ve Politika Başkanı Sam Duboff’un açıklamasına göre platform, son 12 ay içinde ‘spam’ olarak değerlendirdiği 75 milyondan fazla parçayı kaldırdı.
Spotify’a her gün yaklaşık 100 bin yeni şarkı yükleniyor. Yapay zeka araçlarının müzik üretimini hızlandırmasıyla birlikte, aynı yöntemle hazırlanan binlerce parçanın seri biçimde platformlara yüklenmesi de kolaylaştı.
Duboff, bu içerikleri ‘AI slop’, yani düşük emekle kitlesel biçimde üretilen yapay zeka artıkları olarak tanımlıyor. Şirket söz konusu parçaları önce tespit ederek öneri sistemlerinin dışına çıkarıyor. Ağır ihlal ve açık spam durumlarında ise kayıtlar tamamen siliniyor.
Spotify’a göre yapay zeka yeni bir dolandırıcılık yöntemi yaratmadı; mevcut yöntemlerin çok daha büyük ölçekte uygulanmasını mümkün hale getirdi. Sahte sanatçı profilleri, klonlanmış vokaller, taklit gruplar ve otomatik olarak oluşturulup topluca yüklenen parçalar, platformların telif ve öneri sistemlerini zorlamaya başladı.
Ancak şirket, yapay zeka kullanılan her eseri kaldırmayı planlamıyor. Spotify, müzisyenlerin teknolojiden yaratıcı bir araç olarak yararlanmasının kendi tercihleri olduğunu savunuyor. Bunun karşılığında sanatçılardan yapay zekayı nerede ve nasıl kullandıklarını açıklamalarını istiyor.
YAPAY ZEKA ETİKETİ GELİYOR
Spotify’ın beta aşamasındaki ‘AI credits’ uygulaması, sanatçılara eserlerinin vokalinde, enstrümanlarında veya başka yaratıcı unsurlarında yapay zeka kullanıldığını belirtme imkanı sunuyor. Şirket ayrıca gerçek sanatçıları ayırt etmek için yeşil onay işaretli doğrulama sistemini devreye soktu.
Müzik sektörünün önde gelen kuruluşları da iki ayrı etiket üzerinde çalışıyor.
‘AI-generated’ etiketi, yaratıcı unsurlarının tamamı ya da büyük bölümü yapay zeka tarafından oluşturulan parçalar için kullanılacak. ‘AI-assisted’ etiketi ise esas olarak insanlar tarafından üretilen ancak bazı bölümlerinde yapay zekâdan yararlanılan kayıtları tanımlayacak.
Fakat sistem şimdilik sanatçı ve hak sahiplerinin beyanına dayanıyor. Bu nedenle yapay zekayla hazırlanmış bazı kayıtların herhangi bir açıklama yapılmadan dolaşıma girmesi hala mümkün.
Rakamlarsa dönüşümün ulaştığı boyutu ortaya koyuyor. Deezer, yeni yüklemelerin yarıya yakınının yapay zeka üretimi olduğunu bildirirken, bir Apple Music yöneticisi daha önce platformlara gelen yeni kayıtların üçte birinden fazlasının tamamen yapay zekayla oluşturulduğunu açıklamıştı.
Buna rağmen Spotify, tamamen yapay zeka üretimi parçaların toplam dinlenme içindeki payının yüzde 1’in altında kaldığını savunuyor. Şirkete göre dinleyiciler hala gerçek sanatçılara ve insan üretimi müziğe yöneliyor.
MÜZİKLE SOHBET DÖNEMİ
Spotify’ın yapay zeka hamlesi bununla sınırlı değil.
Şirket, 14 Temmuz’da ‘Talk to Spotify’ adlı yeni sohbet asistanını beta olarak kullanıma sundu. ABD, İrlanda ve İsveç’teki 18 yaş üzeri Premium abonelere açılan sistem, kullanıcıların Spotify’a yazarak veya konuşarak müzik seçmesini sağlıyor.
Dinleyici, daha önce hiç dinlemediği sanatçılardan şarkılar isteyebiliyor; ardından “daha yeni olsun”, “daha hareketli parçalar seç” veya “şu sanatçıyı da ekle” gibi komutlarla önerileri değiştirebiliyor. Şarkıyı kaydetmek, sıraya eklemek ve sanatçıyı takip etmek de sohbet ekranından yapılabiliyor.
Asistan yalnızca müzik önermiyor. Albümün ne zaman çıktığı, parçanın hangi türe ait olduğu veya sanatçının geçmişi gibi soruları da yanıtlıyor. Podcast ve sesli kitapları da kapsayan sistem; konuklar, yazarlar ve benzer içerikler hakkında bilgi verebiliyor.
Asıl dikkat çekici nokta ise Spotify’ın yıllardır biriktirdiği kişisel dinleme verilerini konuşmanın parçası haline getirmesi.
Asistan, kullanıcının çalma listelerine, sevdiği sanatçılara, tekrar dinlediği parçalara ve dinleme geçmişine dayanarak yanıt oluşturuyor. Kullanıcı bir şarkıyı ilk ne zaman dinlediğini ya da son dönemde hangi müzik türlerine yöneldiğini sisteme sorabiliyor.
Böylece Spotify, yılda bir kez yayımladığı ‘Wrapped’ özetini sürekli çalışan kişisel bir müzik hafızasına dönüştürüyor. Ancak dinleme geçmişi, yazılı istemler ve sesli komutların birlikte işlenmesi, kişisel verilerin nasıl kullanılacağı sorusunu da gündeme getiriyor.
LORDE: BUNU İSTEMİYORUZ
Spotify’ın yapay zeka hamlesine en sert itirazlardan biri Lorde’den geldi.
Grammy ödüllü sanatçı, platformun şarkıların hikayesini anlatmak amacıyla geliştirdiği ‘About the Song’ özelliğinin kendi eseri hakkında yanlış bilgi verdiğini açıkladı.
Sistem, Lorde’nin ‘Current Affairs’ şarkısını konser sırasında iç çamaşırlarına kadar soyunduğu ve bir dansçının karnına su döktüğü performansla ilişkilendirdi. Lorde ise bu sahnenin başka bir şarkı sırasında gerçekleştiğini belirtti.
Sanatçının itirazı yalnızca yanlış bilgiyle sınırlı kalmadı.
Lorde, bir şarkının anlamının doğrudan dinlendiği platformda yapay zeka tarafından özetlenmesinin eseri tek bir açıklamaya sıkıştırdığını ve dinleyicinin özgür yorum alanını daralttığını savundu.
Spotify’ı etiketleyerek “Bunu istemediğimizi söyleyeceğim” diyen Lorde, en azından sanatçılara bu özellikten çıkma hakkı verilmesini istedi.
Spotify ise ‘About the Song’ özelliğinin beta aşamasında olduğunu, bilgilerin internetteki üçüncü taraf kaynaklardan derlendiğini ve yanlış açıklamanın uyarının ardından düzeltildiğini bildirdi.
Şirket, dinleyicilerin şarkıların arkasındaki hikayeleri merak ettiği için bu sistemi geliştirdiğini savunuyor. Lorde’nin itirazıysa farklı bir soruyu gündeme getiriyor:
Şarkının hikayesini anlatma yetkisi sanatçıda mı kalacak, internetteki bilgileri derleyen algoritmaya mı geçecek?
ALGORİTMA ARTIK YALNIZCA ŞARKI SEÇMİYOR
Groovie Studio London’ın kurucusu Onur Polat, Odatv’ye verdiği röportajda algoritmaların yalnızca dinleyicinin önüne hangi müziğin çıkacağını belirlemediğini, zamanla üretilen müziği de şekillendirdiğini anlatmıştı.
Polat’a göre daha kısa girişler, dinleyiciyi ilk 30 saniyede yakalama çabası, sık aralıklarla single yayımlama ve belirli ruh hâllerine uygun müzik üretme eğilimi bu sistemin sonuçları arasında.
“Algoritmalar kimseye ‘böyle müzik yap’ demiyor ama hangi müziği daha görünür kıldığıyla üretim tercihlerini etkiliyor” diyen Polat, kalıcılığın ölçüsünü ise başka bir yerde arıyordu:
“Algoritmalar görünürlüğü etkileyebilir; ama kalıcılığı hala duygular belirliyor. Unutulmayan şarkılar, algoritmaya uydukları için değil, insana dokundukları için yaşamaya devam ediyor.”
Spotify’ın yeni adımları bu tartışmayı daha ileri bir noktaya taşıyor. Algoritma artık yalnızca şarkıyı görünür kılmıyor. Dinleyicinin zevkini analiz ediyor, ne dinleyeceğini seçiyor, müzik alışkanlıklarını yorumluyor ve sonunda şarkının ne anlama geldiğini de açıklamaya girişiyor.
Bir tarafta insan üretimi müziği korumak için 75 milyon yapay zeka parçasını silen Spotify var. Diğer tarafta insanın dinleme biçimini, hafızasını ve yorumunu yapay zekaya teslim eden yine aynı Spotify.
Müzik endüstrisinin yeni meselesi bu nedenle yalnızca yapay zekanın şarkı üretip üretemeyeceği değil. Müziği kimin keşfedeceği, kimin anlamlandıracağı ve dinleyiciyle sanatçı arasındaki alana kimin yerleşeceği de yeniden belirleniyor.
Gözde Sula
Odatv.com
