Türkiye’de sıcak hava dalgaları artık yalnızca daha sık değil, çok daha şiddetli yaşanıyor. İstanbul Teknik Üniversitesi araştırmacılarının çalışmasına göre 2023 ve 2025 yazlarında, son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgaları kaydedildi. Şiddet değeri 2025’te tarihsel ortalamanın yaklaşık 11 katına çıktı.
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada, Türkiye’de 1950-2025 yılları arasında yaşanan sıcak hava dalgaları incelendi.
Avrupa Yerbilimleri Birliği Konferansı’nda sunulan çalışmada, günlük maksimum sıcaklık verilerinden yararlanılarak “Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi” kullanıldı. Her yıl yaşanan en şiddetli sıcak hava dalgasıyla yıllık toplam değerlerin zamansal ve bölgesel değişimi analiz edildi.
YAZ SICAKLIĞI İKİ DERECE ARTTI
Araştırma, Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün güçlü bir artış eğiliminde olduğunu ortaya koydu. Yaz mevsimi ortalama sıcaklıkları 1970-1990 döneminde 22-23 derece arasında seyrederken, 2000’li yıllarla birlikte hızlanan ısınma sonucunda 24-25 derece seviyelerine çıktı.
Türkiye’nin ortalama yaz sıcaklığı 2024’te 26,1 dereceye ulaşarak rekor kırdı. Ancak araştırmacılar, mevsim ortalamasındaki rekorla en şiddetli sıcak hava dalgasının her zaman aynı yılda görülmediğine dikkat çekti.
2010’DAN SONRA REJİM DEĞİŞTİ
1980-2009 yıllarını kapsayan referans dönemde, tek bir sıcak hava dalgasının ortalama büyüklük değeri 1,29 olarak hesaplandı. Yıllık toplam ortalama ise 1,68 oldu.
2000 yılından önce yıllık toplam değerler büyük ölçüde 1,6’nın altında kalırken, 2010’dan sonra belirgin bir değişim yaşandı. Yıllık sıcak hava dalgalarının toplam şiddet ortalaması, tarihsel referans döneminin yaklaşık üç katına ulaştı.
2025’TE TARİHSEL ORTALAMANIN 11 KATI
Son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgaları 2023 ve 2025 yazlarında yaşandı. Sıcak hava dalgalarının yıllık alansal ortalaması 2023’te referans döneminin yedi katını aşarken, 2025’te yaklaşık 11 katına çıktı.
Ortalama yaz sıcaklığının rekor kırdığı 2024’te ise tekil sıcak hava dalgası büyüklüğü referans döneminden yaklaşık yüzde 95, yıllık toplam değer de yüzde 150 daha yüksek ölçüldü.
Bulgular, çok sıcak geçen bir yazın mutlaka en şiddetli sıcak hava dalgasını üretmediğini gösterdi. Araştırmacılara göre aşırı sıcaklar; atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi birçok etkenin ortak katkısıyla gelişiyor.
İZMİR’DE 53 GÜNE ÇIKABİLİR
Çalışmada, ortaya çıkan tablonun Türkiye ve Doğu Akdeniz’deki iklim rejiminde temel bir değişime işaret ettiği belirtildi. Aşırı sıcakların daha doğru tahmin edilmesi ve uyum politikalarının güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Bilim insanlarının gelecek senaryolarını incelediği başka bir araştırmada ise 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de yılda ortalama 3 ila 5 gün süren sıcak hava dalgalarının giderek uzayacağı hesaplandı.
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Panelinin kötümser senaryosuna göre 2021-2050 döneminde sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya’da yaklaşık 16’ya, Antalya’da 18’e, İzmir’de ise 23’e çıkabileceği öngörüldü.
2051-2080 döneminde bu sürenin İstanbul ve Ankara’da yaklaşık 38, Antalya ve Konya’da 40, İzmir’de ise 53 güne kadar ulaşabileceği tahmin edildi.
Odatv.com
