Trump, donanmaya “tercih ettiği” geleneksel buharlı mancınık sistemlerine geri dönülmesi talimatını verdi. Bu karar, ABD’yi milyarlarca dolar zarara sokacak.
ABD Başkanı Donald Trump, Savunma Bakanlığı ve Deniz Kuvvetleri’ne yayımladığı yeni bir direktifle, Amerikan donanmasının en modern uçak gemilerinde kullanılan elektromanyetik uçak fırlatma sistemlerinin (EMALS) kaldırılarak yerine geleneksel buharlı mancınık sistemlerine geri dönülmesi talimatını verdi. Milyarlarca dolarlık ek maliyet yaratması ve gemi tasarım süreçlerini sil baştan değiştirmesi beklenen bu karar, teknolojik modernizasyon tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Yayımlanan direktife göre Pentagon ve ABD Deniz Kuvvetleri, Elektromanyetik Uçak Fırlatma Sistemi’nin (EMALS) gemilerden sökülmesi ve buharlı mekanizmalara dönülmesine ilişkin uygulama planını iki ay içerisinde Başkan’a sunmakla yükümlü kılındı. Direktif ayrıca yeni nesil Gerald R. Ford sınıfı uçak gemilerindeki elektromanyetik mühimmat asansörlerinin de eski tip mekanik sistemlerle değiştirilmesini öngörüyor.
GEREKÇESİ NE?
Başkan Trump’ın yeni nesil fırlatma teknolojilerine yönelik hoşnutsuzluğu ilk başkanlık dönemine, 2017 yılına kadar uzanıyor. Mıknatıs tabanlı yeni sistemlerin buharlı mancınıkların sunduğu “güç ve güvenilirlikten yoksun” olduğunu savunan Trump, konuşmalarında sık sık eski teknolojinin daha elverişli olduğunu dile getiriyordu.
Ancak askeri uzmanlar ve teknoloji üreticileri karara temkinli yaklaşıyor. Kararın uygulanacağı ilk geminin, Ford sınıfının dördüncü üyesi olan USS Doris Miller olması planlanıyor. Sınıfın ilk üç gemisi olan USS Gerald R. Ford, USS John F. Kennedy ve USS Enterprise ise mevcut elektromanyetik sistemleriyle kalmaya devam edecek.
Sistemin üreticisi General Atomics firması tarafından yapılan açıklamada, USS Doris Miller üzerindeki mancınık ve yakalama donanımlarının imalatının yarı yarıya tamamlandığı vurgulandı. Şirket, tasarım sürecinin ortasında atılacak böyle bir adımın ciddi maliyet artışlarına, teslimat takviminde sarkmalara ve karmaşık mühendislik risklerine yol açacağı konusunda uyarıda bulundu.
PERSONEL AÇIĞI VE KÜRESEL REKABET
Elektromanyetik sistemlerin en belirgin avantajları arasında; savaş uçaklarını daha yüksek frekansla havalandırabilmesi, bakım kolaylığı sağlaması ve hepsinden önemlisi insan gücü ihtiyacını belirgin şekilde düşürmesi yer alıyor. Örneğin USS Ford gemisinde EMALS kullanımı sayesinde fırlatma sistemini işletmek için gereken personel sayısı yaklaşık 12 kişiden 2 kişiye kadar inmişti.
Buharlı sistemlere dönüşün, son dönemde personel temin etmekte zorlanan ve Donanma genelinde yaklaşık 20 bin açık pozisyon bulunan ABD Deniz Kuvvetleri üzerindeki insan gücü yükünü artıracağı ifade ediliyor.
Öte yandan, ABD geleneksel teknolojiye dönmeyi tartışırken rakiplerinin tam aksi yönde ilerlemesi dikkat çekiyor. Çin’in en yeni uçak gemilerinde elektromanyetik mancınık sistemlerini devreye soktuğu bilinirken, Fransa da gelecekte inşa edeceği yeni nesil uçak gemisinde EMALS teknolojisini kullanacağını açıklamıştı.
Kongre’nin savunma bütçesi ve ek askeri harcama paketlerini görüşmeye hazırlandığı bir dönemde gelen bu direktifin, bütçe onay süreçlerinde sert tartışmalara yol açması bekleniyor.
MANCINIK (KATAPULT) NEDİR?
“Katapult” adıyla da bilinen mancınık sistemleri, sabit kanatlı uçakların kalkış sırasında, özellikle çok kısa pistlerden kalkış yapmaya çalışırken, kalkış hızına daha hızlı ulaşmalarına yardımcı olmak için kullanılan bir hızlandırma cihazı. Bu cihazları gereli kılan şey ise uçak motorlarının tek başına uçağı kanatların uçuşu sürdürmek için gereken kaldırma kuvvetini üretecek kadar hızlı bir şekilde yeterli hava hızına ulaştıramıyor olması.
Yalnızca geleneksel kalkış yapabilen uçakların, hafif uçakların ve özellikle önemli yük taşıyan daha ağır uçakların kısa mesafeli kalkışlar yapmalarını sağlayan bu sistem, genellikle bir geminin güvertesinde – örneğin bir uçak gemisinin uçuş güvertesinde – deniz üzerinde görev yapan askeri uçaklar için destekli kalkış biçimi olarak kullanılıyor, ancak nadir de olsa karadaki pistlere de kurulabiliyor.
