Türkiye’nin Filistin politikası, Mahmud Abbas liderliğindeki Filistin Yönetimi ile Hamas arasında köprü kuruyor. Ankara bir yandan Abbas ve partisi Fetih‘le diplomatik ilişkilerini sürdürürken diğer yandan Hamas’la doğrudan siyasi temas kuruyor.
Ankara’nın Hamas’ı ABD ve Avrupa Birliği gibi “terör örgütü” olarak tanımaması, iki taraf arasındaki ilişkiyi güçlendiren temel noktalardan biri. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hamas’ı bir “terör örgütü” olarak görmediğini, Filistinlilerin mücadelesi kapsamında değerlendirdiğini daha önce açıkça ifade etti.
ANKARA’NIN FİLİSTİN VİZYONU
Türkiye, Filistin Kurtuluş Örgütü ile de uzun yıllardır diplomatik ilişki yürütüyor. Filistin devletinin 1988’de ilan edilmesinin ardından Ankara, Filistin’i ilk tanıyan ülkeler arasında yer aldı. Türkiye’nin resmî politikası, 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin devletinin kurulması etrafında şekilleniyor.
Bu çerçevede Mahmud Abbas, Ankara açısından Filistin’in uluslararası alandaki meşru siyasi temsilcilerinden biri konumunda.
ABBAS’IN TÜRKİYE ZİYARETLERİ
Abbas’ın Türkiye ziyaretleri de iki ülke arasındaki diplomatik trafiğin önemli göstergeleri arasında yer alıyor. Abbas, 2024’te Türkiye’yi ziyaret ederken aynı yıl ağustos ayında TBMM Genel Kurulu’nda milletvekillerine hitap etti. Abbas’ın TBMM’de yaptığı konuşma, Ankara’nın Filistin Yönetimi’ne verdiği siyasi desteğin en dikkat çekici sembollerinden biri oldu.
Abbas’ın üç gün önce, 12 Ağustos’ta Türkiye’ye yaptığı ziyaret ise Filistin’de yaklaşan seçimlerin gölgesinde meydana geldi. 28 Kasım 2026’da yapılacak seçimler, Filistinlilerin 20 yıl sonra ilk kez sandığa gitmesine vesile olacak.
SEÇİM DARBOĞAZI AÇACAK MI
2006’daki son yasama seçimlerinde Hamas, Fetih’i yenerek çoğunluğu elde etmiş ancak Fetih, Hamas’la hükümet kurmayı kabul etmemişti. Sonraki aylarda iki taraf arasındaki gerilimin silahlı çatışmaya dönüşmesi, 2007’de Hamas’ın Gazze’nin kontrolünü ele geçirip Abbas liderliğindeki Fetih’in ise Batı Şeria’da kalmasıyla siyaset kilitlenmişti. Hamas’ın da katılacağı 2026 seçimleri bu darboğazı açmayı hedefliyor.
Abbas’ın son Türkiye ziyaretinde yaklaşan seçimlerin konuşulduğu değerlendiriliyor. Erdoğan, görüşmenin ardından yaptığı konuşmada, “Seçimlerin, özellikle Filistinli kardeşlerimiz arasındaki uzlaşı sürecinin ilerletilmesine, Filistin halkının birlik ve beraberliğinin güçlendirilmesine katkı sağlamasını temenni ediyorum” ifadelerini kullanmıştı.
Gelen son mesajlar, Ankara’nın bu süreçte Hamas ile Fetih arasında tarafsızlığını koruduğu yönünde. Türkiye’nin Hamas ile yakın ilişkileri Mısır ve Katar gibi bölge ülkeleriyle birlikte Gazze’de ağırlığını koymasını sağlamıştı. Bu sebeple, Ankara’nın seçim döneminde tarafsızlığını koruması bekleniyor.
HAMAS İLE İLİŞKİLER
Türkiye – Hamas ilişkisi, Türkiye – Fetih ilişkisiyle paralel seyrediyor.
Ankara, örgütün siyasi kanadıyla doğrudan görüşmeler yapıyor. Türkiye’nin yaklaşımında Hamas, Filistin siyasetindeki aktörlerden biri olarak kabul ediliyor.
Bu temasların önemli bir bölümü arabuluculuk ve diplomasi amacı taşıyor. Ateşkes görüşmeleri, rehinelerin serbest bırakılması, insani yardım ve Gazze’nin geleceği Ankara’nın Hamas’la temaslarında öne çıkan başlıklar arasında bulunuyor.
Türkiye ayrıca Hamas ile Fetih arasındaki siyasi bölünmenin sona erdirilmesini savunuyor. Ankara’nın Hamas’la temaslarının yalnızca örgüte yönelik siyasi destek anlamına gelmediği, aynı zamanda Filistin içi uzlaşının sağlanması için iletişim kanalı oluşturma amacı taşıdığı belirtiliyor.
UZLAŞMA GİRİŞİMLERİ SONUÇ VERMEDİ
Fetih ve Hamas, düşmanlıklarına rağmen birçok kez uzlaşma girişiminde bulundu. Mekke, Kahire ve Doha’da yapılan görüşmelerin yanı sıra farklı dönemlerde ulusal birlik anlaşmaları imzalandı.
Ancak tarafların özellikle Gazze’nin güvenliği, silahlı güçlerin kontrolü ve siyasi iktidarın paylaşımı konusunda anlaşamaması nedeniyle girişimler kalıcı bir birlik oluşturamadı.
Fetih, Filistin’de tek bir siyasi ve güvenlik otoritesinin bulunmasını savunurken Hamas’ın silahlı kapasitesini korumak istemesi en önemli anlaşmazlık başlıklarından biri oldu.
7 EKİM SONRASI YENİ UMUT
7 Ekim 2023’te Hamas’ın İsrail’e yönelik saldırısı ve ardından İsrail’in Gazze’de başlattığı soykırım ve abluka Fetih – Hamas ilişkilerini yeni bir umut doğurdu.
Abbas yönetimi Hamas’ın saldırısını eleştirirken Hamas da Abbas yönetimini İsrail’le iş birliği yapmakla suçladı. Buna rağmen Gazze’deki savaşın yarattığı yeni tablo, iki tarafın gelecekte yeniden bir siyasi uzlaşı aramasını da zorunlu hâle getirdi. Savaşın ardından en kritik sorulardan biri Gazze’nin savaş sonrasında kim tarafından yönetileceği oldu.
TÜRKİYE’NİN ARADIĞI FORMÜL
Ankara’nın Filistin politikasındaki özgünlük bu noktada ortaya çıkıyor.
Türkiye aynı anda Mahmud Abbas ve Fetih ile devlet düzeyinde diplomatik ilişki yürütüyor ayrıca Hamas ile doğrudan temas kuruyor.
Bu nedenle Türkiye’nin Hamas’la ilişkisini yalnızca “Hamas’a destek” ya da Abbas’ın ziyaretini “Fetih’e destek” şeklinde değerlendirmek Ankara’nın resmi politikasını tam olarak yansıtmıyor.
Odatv.com
